Χάουαρντ Φίλιπ Λάβκραφτ – Η μουσική του Έριχ Τσαν.

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Δεν θυμάμαι αν σας έχω αναφέρει ότι η επαφή μου με τον Χάουαρντ Φίλιπ Λάβκραφτ ήταν λίγο πριν από την στρατιωτική μου θητεία. “Το κάλεσμα του Κθούλου” είναι από τα βιβλία που πρέπει να διαβάσει όποιος έχει τη υποκουλτούρα σαν Χόμπι. Τότε επηρεασμένος από την μουσική που άκουγα ένα ποπ διήγημα ήταν ότι έπρεπε. Το παράδοξο είναι ότι τρόμαζα τους επαρχιώτες επαγγελματίες οπλίτες(ΕΠΥ τους έλεγαν και ήταν συνήθως δευτερότοκοι γιοι τσοπάνηδων που πίστευαν σε δαίμονες και νεράιδες) και έτσι δεν με πείραζαν μιας και βάση της ανάγνωσης που αφηγούμουν νόμιζαν πως είχα κάποιες σατανικές υπερφυσικές δυνάμεις (Ήταν και η περίοδος της δίκης των σατανιστών της Παλλήνης). Κατά κάποιο τρόπο χρωστάω την στρατιωτική ησυχία μου σε αλλόκοτους συγγραφείς με τάσεις ψυχασθένειας. Αυτό που δεν περίμενα είναι ότι αυτά τα κείμενα θα τα χρησιμοποιούσαν εθνικιστές δημοσιογράφοι για να χειραγωγούν τους εν λόγω τσοπαναραίους εφ όρου ζωής και ότι η Ναζιστική οργάνωση της χώρας μας θα είχε το ίδιο όνομα με μια από τις “μυστικές εταιρίες μιασμάτων” που περιγράφει ο κορυφαίος της μεταφυσικής φαντασίας. Δε βαριέσαι. Το ότι οι μιαροί έχουν την αίσθηση της “Άριας φυλής” δεν χαλάει ούτε την ομορφιά του αναγνώσματος και κυρίως την πένα της αστικής λογοτεχνίας αυτού του τύπου. Και “Η μουσική του Έριχ Τσαν” εξηγεί πολλά για την ψυχοσύνθεση του  Μάστορα.

Σε αυτό το μικρό διήγημα ο Λάβκραφτ δεν ντρέπεται να δηλώσει την ημιμάθεια του. Αυτό είναι πολύ καλό αν σκεφτούμε πως οι αντιγραφείς και ο αναγνώστες του, οι διαδικτυακοί παντογνώστες και ειδικοί πολεμιστές του πληκτρολογίου, δεν το κάνουν. Αναφέρεται σ’ ένα μουγκό μουσικό και την αλλόκοτη μουσική που παίζει. Εδώ έχουμε να κάνουμε με κάποιον Αμερικάνο ακροατή, που κατά πάσα πιθανότητα είναι ο λογοτέχνης, όπου εγκαταλείποντας τις ανέσεις παιδεύεται να επιβιώσει και να ερευνήσει στο βρώμικο Παρίσι του μεσοπολέμου (μάθημα ζωής για τις λουλούδες που κατακεραυνώνουν τους πάντες από την ασφάλεια του σπιτιού τους). Εκεί συναντά την μούσα του που είναι ένας γέρος με ψυχώσεις που παίζει βιόλα σε θέατρα και πρόζες για να βγάλει το νοίκι και το φαγητό του. Αν δεχτούμε ότι η τέχνη είναι αχάριστη με τους υπηρέτες της ο Κύριος Τσαν θα ήταν το λαμπερό παράδειγμα. Αλλά κάτι περίεργο συμβαίνει. Η μουσική του δεν είναι αυτό που όπως μας έμαθαν στο σχολείο εξευγενίζει τα ήθη.

Μελετώντας και φτιάχνοντας προϊστορικά όργανα δεν χρειάστηκε πολύ για να καταλάβω τι λέει ο συγγραφέας. Ούτως ή άλλως η δράση σ’ αυτό το μικρό κείμενο περιορίζεται ουσιαστικά σε μία παράγραφο. Μπείτε στον κόπο να την διαβάσετε. Είναι σαν την μουσική. Μικρά κομμάτια συμπυκνωμένου κειμένου που θέλουν πολύ δουλειά για να έχουν αποτέλεσμα.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Χάουαρντ Φίλιπ Λάβκραφτ – Ο Αλχημιστής

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Τι είναι η κατάρα; Πολλά ερωτήματα εγείρει το γεγονός ότι υπάρχει σε όλες τις δοξασίες. Αν δεχτούμε το Θεσσαλικό γνωμικό “Είναι γαϊδάρα και γυρνά πάντα στον αφέντη της”, δεν λύνουμε την απορία μας. Σ’ ένα κόσμο που η αδικία είναι πασιφανής τότε είναι ότι η ανάγκη του αδικημένου (κυρίως όταν αυτός είναι αδύναμος) να βρει το δίκιο του έχει έναν αντικατοπτρισμό στο μεταφυσικό επίπεδο. Βέβαια δεν είναι και τόσο απλό καθώς οι παράγοντες που το ορίζουν είναι πάντα περισσότεροι απ’ ότι μπορούμε να θέσουμε με το μυαλό μας. Είναι γεγονός πως όσοι αδικούν πολλές φορές συναντούν την αδικία μπροστά τους, αλλά στον κόσμο των σκεπτικιστών αυτό έχει να κάνει με την συμπεριφορά και όχι τόσο με κάποια ανώτερη δύναμη. Ωστόσο αυτός που έχει την οποιαδήποτε μορφή ισχύος έχει το “μέλι στα δάχτυλα” και κατά συνέπεια η κατάχρηση της εξουσίας είναι μάλλον κανόνας.

Εδώ ο Χάουαρντ Φίλιπ Λάβκραφτ βάζει ένα κορυφαίο ερώτημα. “Ποιος είναι τελικά αυτός που έχει την εξουσία;”. Σύμφωνα με το φαινομενικό είναι αυτός που έχει την δύναμη (πολιτική, οικονομική, κοινωνική φυσική), αλλά ο Μακιαβέλι διαφωνεί. Η πραγματική εξουσία κρύβεται στην γνώση και στην τέχνη (στο ηγεμόνα αναφέρει την τέχνη της χειραγώγησης από την οποία πηγάζει η θρησκευτική εξουσία και μάλιστα επισημαίνει ότι είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να ηγείσαι σε μια ομάδα ή μια κοινωνία). Αυτός είναι ο Αλχημιστής. Ένα μίγμα πρωτόγονης επιστήμης ανακατεμένης με παγανιστικές δοξασίες. Το “Θύμα” μας είναι ένας ξεπεσμένος ηγεμόνας που μην έχοντας συνειδητοποιήσει την αλλαγή της εποχής ψάχνει την κατάρα που τον καταδιώκει. Οι άνθρωποι πάντα τρομάζουν με ότι δεν ξέρουν και όποιος αποκτήσει την γνώση ξέροντας να την εμφανίζει όποτε τον συμφέρει έχει το πάνω χέρι στην μάζα. Σαν πείραμα το έχω επαναλάβει πολλές φορές και πάντα κατάφερνα να τρομάζω τα υποκείμενα των πειραμάτων μου. Στο εν λόγω διήγημα η μορφή ενός απέθαντου λαϊκού χαρακτήρα έχει τόση δύναμη που προκαλεί τον φόβο σε κάθε μέλος της κοινότητας που είναι στην δικαιοδοσία του “Άρχοντα”.

Αν θέλετε να πιάνουν οι κατάρες σας τότε το μόνο που έχετε να κάνετε είναι ν’ απομονωθείτε όσο το δυνατόν περισσότερο. Το “Θύμα” σας πρέπει να σας ψάχνει. Αν τώρα είστε αυτός που κινδυνεύει από την κατάρα καλό είναι ν’ αποποιηθείτε από τα κοινωνικά σας προνόμια. Οι εποχές πάντα θ’ αλλάζουν. Αυτό που νομίζετε ότι σας δίνει πλεονέκτημα έναντι στο σύνολο ανά πάσα στιγμή μπορεί ν΄ ανατραπεί. Η μόρφωση είναι ένα όπλο, που όταν την χρησιμοποιείς για να ασφαλίσεις τον εαυτό σου από κάθε μορφής εξουσία, γίνεται τρομερά επικίνδυνο. Τα “θύματα” σας δεν θα ξέρουν από που τους ήρθε.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Χάουαρντ Φίλιπ Λάβκραφτ - Όνειρα στο σπίτι της μάγισσας

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Ποια είναι η πιο επικίνδυνη μορφή δεισιδαιμονίας; Αυτή που φορά τον μανδύα της επιστήμης. Κατά την διάρκεια του μεσοπολέμου (αν και φαινόταν από την αρχή της Belle Époque) άρχισε να κλονίζεται η αιτιοκρατία στην επιστημονική κοινότητα. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό καθώς η επιστήμη είναι μια διαρκής μάχη, με την αμφισβήτηση να είναι το ζητούμενο δίνοντας την περαιτέρω ισχύ σε μια υπόθεση ή σε μια θεωρία. Αλλά δυστυχώς αυτό δίνει την δυνατότητα να παρεισφρέουν στον χώρο των επιστημών, άνθρωποι που οι απόψεις τους και οι δοξασίες του μας στέλνουν σε σκοτεινές εποχές, καθώς κατέχουν μεν την τεχνογνωσία αλλά απέχουν παρασάγγας από την θεμελιώδη αρχή που χωρίζει κάποιον που ψάχνει την αλήθεια με  λογικές αρχές από αυτόν που αναζητά πάγιες μεθόδους ελέγχου της μάζας μέσω του Φονταμενταλισμού. Δεν είναι τυχαίο που τα πανεπιστήμια έχουν πνιγεί από ταλιμπάν που ενώ γνωρίζουν τους κανόνες της επιστημονικής έρευνας τους κακοποιούν ώστε να κρατάνε το ευρύ κοινό σε μια κατάσταση ύπνωσης εμπλέκοντας το βρώμικο λάδι της Θρησκείας με το καθαρό νερό της ακαδημαϊκής έρευνας. Το ότι γεμίσαμε από τσαρλατάνους οφείλεται στην αδυναμία του δευτέρου να αποκοπεί από τις ρίζες που το συνδέουν με το πρώτο. Ο Συγγραφέας μας είναι ένα δείγμα του πως η μεταφυσική σχιζοφρένεια ψάχνει πατήματα στον φυσικό κόσμο.

Αυτός είναι και ο ήρωας του πρώτου και ομώνυμου της σειράς διηγημάτων που διάβασα. Ένας ψυχασθενής φοιτητής μαθηματικών σ΄ ένα κολλέγιο σε μια Αμερικάνικη πολιτεία που διακατέχεται ακόμα από το φάντασμα της καύσης των μαγισσών του Σάλεμ. Αν μελετήσουμε την ιστορία των ΗΠΑ θα δούμε ότι η χώρα είναι βαθιά θεοκρατική (με κάποιους ορθολογιστές και σκεπτικιστές να λάμπουν σαν άστρα στον σκοτεινό ουρανό της θρησκοληψίας). Το ίδιο βέβαια ισχύει τόσο στις πολιτείες, τις επαρχίες και τα προτεκτοράτα (βλέπε Ελλάδα), αυτού του “έθνους”. Έτσι ο ήρωας μας μπλέκει τα μαθηματικά με το νεκρονόμικον, την γεωμετρία με το απαγορευμένο βιβλίο και κάθε πανεπιστημιακή γνώση που αποκόμισε με μια αρχαία δοξασία. Κάνοντας παρέα με πολλούς ανθρώπους του είδους στο παρελθόν έχω παρατηρήσει το μοτίβο, όπου ένας μαθητής “κοράκι”, καταλήγει στο ψυχιατρείο με κάποια διαταραχή ή με σχιζοφρένεια. Αν και όλοι είμαστε επιρρεπείς σε θεωρίες συνωμοσίας στους εν λόγω αυτό ξεφεύγει καθώς το πνεύμα του ανταγωνισμού που καλλιέργησαν στα μαθητικά και φοιτητικά τους χρόνια τους οδηγεί στο να βλέπουν παντού εχθρούς. Έτσι είναι και ο κεντρικός χαρακτήρας. Αλλά επειδή ο χρόνος του διανέμεται και στον έξω κόσμο υπάρχει ένα περιβάλλον που συναινεί στην τρέλα του. Όλα διαδραματίζονται σ΄ ένα αποικιακό σπίτι του 17ου αιώνα με τους Αμερικάνους του 20ου να μην τους έχει αγγίξει η κοινωνική πρόοδος της εποχής τους. Το κακό έχει την μορφή μιας γριάς μάγισσας που γλύτωσε από τις εκτελέσεις της ιεράς εξέτασης των πουριτανών, ενός μαύρου στο δέρμα με ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά άντρα κι ενός τέρατος που είναι μίγμα πιθήκου και αρουραίου. Η λέξη “όνειρα” είναι ένα παιχνίδι που θα το δούμε αργότερα σαν σενάριο σε πολλές σειρές και ταινίες τρόμου, καθώς η λαϊκίζουσα κουλτούρα ακολουθεί την συγγενή θεματολογία. Ο Χάουαρντ Φίλιπ Λάβκραφτ είναι ο εκφραστής μιας καταπιεσμένης τάξης ανθρώπων που η ανάγκη να έχει “εχθρούς” είναι σαν το φαγητό και τον αέρα που αναπνέει. Κι όταν δεν μπορεί να τον βρει σαν μετανάστη ή σαν άνθρωπο χαμηλότερης κοινωνικής διαστρωμάτωσης τον αναζητά στον κόσμο των “πνευμάτων”.

Θα το πρότεινα ανεπιφύλακτα αυτό το βιβλίο. Αν θέλετε να μάθετε την πηγή του μίσους στον δικό μας αιώνα, την δομή των παραπολιτικών και παραθρησκευτικών οργανώσεων, καθώς και το κοινό που απευθύνονται είναι ένας πάρα πολύ καλός οδηγός. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δώσετε στην ταύτιση με το περιεχόμενο. Σε μια εποχή που οι σκοτεινοί χρόνοι επανέρχονται και οι διάφοροι τσαρλατάνοι έχουν φορείς μέσα στα κοινοβούλια ο κίνδυνος είναι μεγάλος. Το διήγημα θα σας βοηθήσει να τους αναλύσετε και να δομήσετε τα επιχειρήματα σας. Μα πάντα με ένα στο νου. Να μην είστε ο ψυχασθενής που περιγράφει το διήγημα μας. 

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Τζακ Λόντον – Επανάσταση

(Του Γιάννη Κακούλη)

Μια συλλογή μικρών διηγημάτων αυτού του συγγραφέα ο οποίος μέσω της πένας του μας άφησε μεγάλη κληρονομιά γραπτών κειμένων, λογοτεχνικών αλλά και δοκιμιακών. Ο τίτλος της συλλογής προέρχεται από το ομώνυμο διήγημα που περιλαμβάνεται ανάμεσα στ’ άλλα.

Και πραγματικά, διαβάζοντάς το είναι να απορείς πως κατάφερε αυτός ο άνθρωπος και χώρεσε τόσο μεγάλη γνώση και εμπειρία – και μάλιστα βάναυσες, σκληρές εμπειρίες – μέσα σε τόσο λίγες σελίδες μόνο;

Από τη μια, θα δεις τον άνθρωπο που παλεύει για την επιβίωση του, για ένα κομμάτι ψαχνό, γερασμένος πια και αντιμέτωπος με τη νιότη, με το παρελθόν του να ορθώνεται τώρα μπροστά του γεμάτο ζωντάνια και δύναμη, κι αυτός να είναι πλέον ανήμπορος, κουρασμένος. Θα δεις όμως και απ’ την άλλη τον άνθρωπο ο οποίος πάνω και απ’ την προσωπική του επιβίωση βάζει ιδέες και ιδανικά τόσο ανώτερα, τόσο μεγαλειώδη ώστε να αφορούν όχι μονάχα αυτόν μα και ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Θα βρεις ακόμα την ιστορία της νυχτογεννημένης, μια ιστορία που προέρχεται από βόρειες περιοχές των Ηνωμένων πολιτειών της Αμερικής, τότε που οι λευκοί χρυσοθήρες ταξιδεύανε στ’ απέραντα και απόκρημνα μέρη του Καναδά και της Αλάσκας, τότε που ορισμένες φυλές ινδιάνων κρατούσαν ακόμα την ταυτότητα τους με νύχια και με δόντια.

Θα δεις ακόμα πολλά, τόσα που να σαστίζεις μπροστά στα όρια και τις αντοχές του ανθρώπινου οργανισμού, όταν αυτός κάτω από συγκεκριμένες και πολύ σκληρές συνθήκες ενεργοποιεί μέσα του κρυφές δυνάμεις και ένστικτα προερχόμενα από τις πιο πρωτόγονες εποχές. Θα σαστίσεις βλέποντας την αγάπη για ζωή, όταν μάλιστα ορθώνεται μπροστά η σκληράδα και η βαναυσότητα.

Κακούλης Ιωάννης,

Θεσσαλονίκη, 07. ΧΙΙ. 18

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Μπέρτολτ Μπρεχτ-Ιστορίες του κυρίου Κόυνερ

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Η λαϊκή φιλοσοφία στηρίζεται συνήθως στις παραβολές όπως και η θρησκεία. Στον Βαλκανικό χώρο υπάρχει ο Νασρεντίν Χότζας και τα διάφορα πρόσωπα-θρύλοι του Βυζαντίου και της Μέσης ανατολής. Το άθροισμα των των αποφθεγμάτων πάντα έχει ένα πρόσωπο. Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ αν και τον έχει πιάσει η βαριά διανόηση δεν ξεχνά αυτήν την ρίζα που έχει στο πόπολο. Φτιάχνει έναν μικροαστό με την υποτυπώδη, κατ’ αυτόν, μόρφωση και τον ονοματίζει “Κύριο κανένα”. Ίσως να μοιάζει λίγο με αντιγραφή της Οδύσσειας, όπως ο “Κύκλος με την κιμωλία” που παραπέμπει στον Βασιλιά Σολομώντα , αλλά ο συγγραφέας ως λάτρης του ορθολογισμού αντλεί από το παραμύθι για να μπορέσει να δώσει τις μικρές καθημερινές αλήθειες.

Φυσικά αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Δυστυχώς το κοινό που απευθύνεται μαδάει πολύ συχνά μαργαρίτες. Ο Μπρεχτ είναι λάτρης της αλήθειας και της λογικής που τις παρουσιάζει μ’ έναν περίτεχνο, όμορφο υπερρεαλιστικό τρόπο. Η συρραφή από μικρές ιστορίες – διδάγματα είναι μια μακρόχρονη συλλογή φτιαγμένη σαν εύκολο ανάγνωσμα. Το ατύχημα είναι ότι δεν τις διαβάζει συνήθως ο άμεσα ενδιαφερόμενος που είναι η εργατική τάξη αλλά κάποιος που αντλεί τσιτάτα για να βγάλει κάποια κουλτουριάρα γκόμενα. Το βιβλίο πάντως αξίζει τη ανάγνωση μέχρι την τελευταία του λέξη.

Αν θέλετε να μάθετε την απόσταση σας από το τίποτα το προτείνω ανεπιφύλακτα. Ο Κύριος “Κανένας” είναι πιο κοντά μας απ’ όσο νομίζουμε. Πολλές φορές το μόνο που χρειάζεται είναι να κοιτάξουμε στον καθρέφτη.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι - Μια αξιοθρήνητη Ιστορία

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Η Ευπρέπεια είναι κάτι που πηγάζει μέσα από τον άνθρωπο. Όπως και η ηθική είναι ένα σύνολο από αρχές που έχουν να κάνουν με τον εσωτερικό του διάλογο και σχετίζονται με την κοινωνική οπτική. Έλα όμως που αυτό δεν μπορεί να ισχύσει σε μια κοινωνία βαθμών, θέσεων και αξιωμάτων. Ο Συγγραφέας το μόνο που περιγράφει είναι το “αξιοπρεπές μεθύσι” του ήρωά μας στον κύκλο που τον προσκάλεσε ο προϊστάμενος του μέχρι την μετάβαση στο ξέφρενο του γάμου ενός υφισταμένου του. Τελικά ούτε η ποσότητα του αλκοόλ μήτε η διάθεση σε γλυτώνουν από τον προσωπικό εξευτελισμό.

Ο Ιβάν Ίγλιτς θα μπορούσε να είναι μια σύγχρονη καρικατούρα, υψηλόβαθμου στελέχους Ιδιωτικής ή Δημόσιας επιχείρησης (Μάλιστα ο Φιοντόρ αφήνει αιχμές για τον Τσαρικό στρατό που ισχύουν σε μεγάλο βαθμό για όποιον έχει υπηρετήσει). Η εξωτερική του ευπρέπεια που του προσδίδει το παράσημο του, δεν συνάδει με την εσωτερική του γελοιότητα, που πηγάζει από την δουλοπρέπεια στον ανώτερο το κυνήγι θέσης και του μισθού. Έτσι η μετάβαση στον γάμο το υφισταμένου του σε ένδειξη καλής θέλησης μετατρέπεται σε μια τυραννική επίδειξη ισχύος. Εδώ βλέπουμε και τις συνέπειες της υποτέλειας των ανθρώπων που έχουν την ανάγκη του γραφειοκρατικού ζυγού για να επιβιώσουν.

Το βιβλίο θέτει και τον ρόλο της Αγίας μικροαστικής οικογένειας, όπως θα τον βλέπαμε και σήμερα. Αξίες όπως η Αγάπη, ο έρωτας και η ομόνοια είναι απλά λέξεις. Το τσαρικό μοντέλο είναι πασιφανές στην σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Βιωματικά ταυτίστηκα με το βιβλίο, γιατί μου υποδείκνυε τις οικογένειες που γνώρισα. Ένα αξιόλογο σημείο, είναι οι σατιρικές δυνάμεις που εμφανίζονται για να κατασταλούν από το σύσσωμο κοινωνικό σύνολο, ακόμα και όταν υπερασπίζονται το καταπιεσμένο μέρος του. Τελικά το βιβλίο αντί για το “αξιοθρήνητη ιστορία” θα μπορούσε να έχει για τίτλο, “Οι άξιοι της μοίρας τους”.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Λέων Τολστόι-Ο θάνατος του Ιβάν Ίλιτς.

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου).

Πήρα το βιβλίο στα χέρια μου με κρύα καρδιά. Η εμπειρία μου με το “Πόλεμος και ειρήνη” καθώς και η ταύτιση του συγγραφέα με το Πόε στο επίπεδο της μακροσκελούς περιγραφής γενικά με τρόμαξαν. Φυσικά ανήκοντας στα ζώα που όταν τρομάζουν επιτίθενται το ξεκίνησα. Δεν χρειάστηκαν παρά μόνο δυο μέρες. Ο κουραστικός Λέων του προηγούμενου αναγνώσματος δεν υπήρχε.

Το βιβλίο θα στεκόταν και σαν σύγγραμμα του εικοστού πρώτου αιώνα. Μέσα στις γραμμές ξεπηδούσε η μικροαστική τάξη της οποιασδήποτε χώρας στον κόσμο. Ο Τολστόι λειτουργεί ως δαίμονας που μπαινοβγαίνει στο σώμα του άρρωστου ήρωα του, όπως κάνει η συνείδηση μας στο δικό μας κορμί, για να του δώσει στο τέλος ένα καλύτερο παυσίπονο από την μορφίνη που του δίνει ο γιατρός του.

Διαβάζοντας την κριτική δηλώθηκε ένα μίσος προς τις γυναίκες από τον συντάκτη της. Φυσικά ο κριτικός, παραβλέποντας τις ταξικές ανησυχίες του δημιουργού, δεν είδε ότι ο δημιουργός ουσιαστικά τα βάζει, με τον ρόλο της συζύγου όπως τον επιτάσσει η αστική τάξη τον 19Ο αιώνα. Η γυναίκα είναι ο ουραγός και ταυτόχρονα το θύμα στις εμμονές του νέου ανερχόμενου κυρίαρχου που είναι η αστική τάξη. Θολά παρουσιάζει την μετάβαση από την απόλυτη στην συνταγματική μοναρχία και αυτό είναι απόλυτα φυσικό σαν προστασία του κάθε κειμένου από την τσαρική λογοκρισία. Η αγνή μορφή του μουζίκου μέσα στο βιβλίο μπορεί να φαντάζει στις μέρες μας ξεθωριασμένη, όμως τότε ήταν μια ελπίδα που στις μέρες μας όποιος την ακολουθεί κατά πάσα πιθανότητα ζει σε ουτοπία. Οι ρώσικες ταβέρνες στην Ελλάδα μπορεί να έγιναν σκυλάδικα του χιλιομέτρου, αλλά αυτό είναι ένα άλλο πεδίο μάχης στον λεγόμενο “πόλεμο των τάξεων”.

Τελικά το βιβλίο κρύβει μια από τις αγαπημένες φράσεις που αργότερα το γνωρίσαμε σαν φιλοσοφικό απόφθεγμα του John Lennon. Ο δρόμος προς την επιτυχία βρίσκεται στην αντίθετη κατεύθυνση απ’ αυτόν της ευτυχίας. Στην περίπτωση του βιβλίου μάλιστα το βλέπει ως κάθοδο μιας πέτρας από την κορυφή της ευτυχισμένης παιδικής ζωής, προς τον Θάνατο ενός εξέχοντος μέλους της κοινωνίας. Το βιβλίο πραγματικά με ταρακούνησε σε κάτι που ήδη ήξερα. Αν θέλετε να δείτε την μετάβαση της ζωής σας, επιτυχημένη ή αποτυχημένης, προς το θάνατο δεν έχετε παρά να κάνετε το κόπο ενός τρίωρου διαβάσματος.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Νικολάι Γκόγκολ-Το Παλτό

(Της Μαρίας Τσιακάλου)

Δύο άνθρωποι και εμμέσως ο Ντοστογιέφσκι μέσα από το ''υπόγειό'' του, με συνέστησαν στον Ακάκι Ακακίεβιτς Μπασμάτσκιν. Ήρωας του Γκόγκολ από το έργο του ''Το Παλτό''.Δημόσιος υπάλληλος που υποστηρίζει υποτακτικά σχεδόν το ρόλο του και αρνείται πεισματικά να τον απεκδυθεί. Αντιθέτως καθημερινά φορά το τριμμένο του παλτό και πηγαίνει στη δουλειά του. Εισπράττει τον εμπαιγμό και την κριτική των συναδέλφων του με συνειδητή αδιαφορία. Απόλυτα αφοσιωμένος στην αντιγραφή εγγράφων δεν υπάρχει τίποτε που να του αποσπά την προσοχή. Ώσπου μια μέρα ανακαλύπτει πως χρειάζεται καινούργιο παλτό,γιατί το παλιό πλέον δεν μπαλώνεται και ζει μονάχα για τη μεγάλη μέρα που θα το αποκτήσει. Επιτέλους τα καταφέρνει,αλλά η χαρά για τα εφήμερα κρατά λίγο,όσο μια αστραπή ή καλύτερα μια φωτοβολίδα. Έπειτα αναλαμβάνει δράση ο συγγραφέας. Ανοίγει το μοχλό της μυθοπλαστικής του μηχανής και παντρεύει το όνειρο και την πραγματικότητα με τον στοχασμό. Αν θέλετε να μάθετε πού μπορεί να οδηγήσει η εμμονή για κάτι πρόσκαιρο ή ασήμαντο, ίσως ''το παλτό'' του Γκόγκολ σας δώσει την πιο ικανοποιητική απάντηση. 

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Βασίλης Ραφαηλίδης. Στοιχειώδης αισθητική.

(Του Γιάννη Κακούλη)

Να λοιπόν που ήρθε ο καιρός – και ίσως ν' άργησε και πολύ μάλιστα, γι' αυτό και τον τραβάμε από τα μαλλιά – να απομυθοποιήσουμε αυτό το “φοβερό” μυστήριο που κρύβεται πίσω από την τρομερή και μεγαλοπρεπή έννοια ΤΕΧΝΗ. Τι είναι λοιπόν αυτή η... Τέχνη; Ποια η σκοπιμότητά της; Για ποιο λόγο προέκυψε; Και αυτός ο... αυτός ντε, ο καλλιτέχνης (όπως συνηθίζουμε να τον αποκαλούμε), τι ακριβώς είναι; Να' ναι άραγε ένας κοινός άνθρωπος σαν όλους εμάς, ή μήπως κάτι σαν μάγος που στις φλέβες του ίσως και να κυλάει γαλάζιο αίμα, αντί για κόκκινο;...

Ερωτήματα αγαπητέ αναγνώστη – είτε αφελή, είτε χαζά, είτε σοβαρά – θα έχουν δημιουργηθεί σίγουρα μες το μυαλό σου – εφόσον σ' ενδιαφέρει ένα τέτοιο θέμα φυσικά – και διαβάζοντας το βιβλιαράκι αυτό θα παρατηρήσεις ότι απειράριθμα ερωτήματα σε σχέση με την Τέχνη, και κατ' επέκτασιν με την Αισθητική, προβλημάτισαν και παίδεψαν φιλοσόφους, επιστήμονες, καλλιτέχνες, τεχνίτες και ένα σωρό άλλους νοήμονες ανθρώπους, από τα πιο αρχαία χρόνια μέχρι και σήμερα. Μέσα απ' αυτό το βιβλίο λοιπόν, ο Ραφαηλίδης κάνει μια προσπάθεια – κατά τη γνώμη μου, με αρκετά επιδέξιο τρόπο, θα καταλάβεις παρακάτω τι εννοώ – να δώσει κάποιες στοιχειώδεις απαντήσεις πάνω σ' αυτά τα ζητήματα. Μα πιο πολύ κι απ' αυτό προσπαθεί να δώσει κατευθύνσεις για περαιτέρω μελέτη, μιας και το δοκίμιό του βασίζεται σε πλήθος αναφορών και μια εκτεταμένη βιβλιογραφία. 

Το ωραίο και σπουδαίο – κατά τη δική μου πάντα γνώμη – είναι πως προσεγγίζει το ζήτημα της Τέχνης και της Αισθητικής όχι μονόπλευρα και ξεκομμένα, αλλά μέσα από ποικίλες οπτικές γωνίες, ξεκινώντας χρονολογικά από την αρχαιότητα και φτάνοντας μέχρι τις πιο σύγχρονες απόψεις, κάνοντας δυνατές αναφορές και στον ίδιο τον κινηματογράφο καθώς και στο πως επηρέασε όλες τις άλλες τέχνες. 

Ένα ακόμα στοιχείο άξιο θαυμασμού είναι πως μέσα από ένα τέτοιο βιβλίο δοκιμιακού χαρακτήρα, το οποίο μάλιστα ασχολείται με ένα ζήτημα αν όχι απλά “βαρύ”, θα λέγαμε ασήκωτο, καταφέρνει όχι μόνο να μη μας κουράσει αλλά και να μας χαρίσει ένα ευχάριστο ταξίδι στο κόσμο της φιλοσοφικής σκέψης και γνώσης. Ο Ραφαηλίδης άλλωστε σ' αυτό το έργο αναλαμβάνει (ας μου επιτραπεί ο χαρακτηρισμός) ένα ρόλο παρουσιαστή μιας σειράς απόψεων και θεωριών διαφόρων μελετητών μα και της δικής του ερμηνείας των πραγμάτων φυσικά. Αν μέσα από αυτό το μικρό του βιβλίο προσπαθούσε να σε κατατοπίσει πλήρως, δίνοντας σου όλη τη γνώση στο πιάτο(πράγμα ακατόρθωτο φυσικά), θα καταντούσε ένα έργο βαρετό και σχεδόν απαίσιο – να ένα λάθος που κάνουν ως επί το πλείστον οι περισσότεροι βιβλιοπαρουσιαστές, αρθρογράφοι και συγγραφείς. Αποφεύγει συνειδητά να πέσει στην λούπα που πέφτουν οι περισσότεροι, οι οποίοι με την φλυαρία τους και την υπερπληροφόρηση που προσφέρουν στο κοινό, αφ' ενός το κουράζουν, και αφ' ετέρου δε του προσφέρουν τίποτε απολύτως στο κομμάτι της γνώσης (διπλό το κακό), πέρα από μια ζαλάδα κι ένα πονοκέφαλο (τόσο φτηνό μάλιστα, που ένα παυσίπονο αρκεί για να περάσει). Αντ' αυτού, ο Ραφαηλίδης από τον πρόλογο του βιβλίου κιόλας σου δίνει μια εκτεταμένη βιβλιογραφία πάνω στην οποία βασίστηκε η μελέτη του, έτσι ώστε αν εσύ έχεις τη φλόγα για μάθηση και περαιτέρω έρευνα και μελέτη, να έχεις όλο το υλικό και τις αναφορές στα χέρια σου για να προχωρήσεις. Μπορεί να ακουστεί υπερβολικό, αλλά αν τα περιμένεις αγαπητέ αναγνώστη όλα στο πιάτο, αυτό σημαίνει πως είτε δεν έχεις καμιά απολύτως όρεξη για γνώση (και πιθανόν να μη το γνωρίζεις ούτε εσύ ο ίδιος), είτε η σκέψη σου δεν έχει ωριμάσει και δεν έχει αυτονομηθεί, παραμένοντας εξαρτημένη από κατευθύνσεις και γραμμές που σου ορίζουν διάφοροι “τρίτοι”.

Κακούλης Ιωάννης, 

4. Χ. 2018, Θεσσαλονίκη

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Γιάννης Ρίτσος. Η σονάτα του σεληνόφωτος

(Του Γιάννη Κακούλη)

H ποίηση έχει μια πολύτιμη – μοναδική θα λέγαμε – ιδιότητα που την καθιστά εξ’ ολοκλήρου οικουμενική. Αυτή η ιδιότητα είναι το να μιλάει συγχρόνως για τα πάντα και να απευθύνεται σε όλους, δίχως να λογαριάζει εθνικούς, φυλετικούς, θρησκευτικούς, πολιτικούς, ιδεολογικούς και άλλους φραγμούς. 

Το ποίημα του Ρίτσου, η σονάτα του σεληνόφωτος, είναι από τα πιο απτά παραδείγματα αυτής της βασικής και πολύτιμης ιδιότητας της ποίησης – δεν εννοούμε φυσικά πως είναι και το μοναδικό παράδειγμα, αλίμονο! Ο Ρίτσος επιλέγει να περιστρέψει ολόκληρο το ποίημά του γύρω από ένα θέμα που τόσο απασχόλησε ποιητές και φιλοσόφους από τα πιο αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα: αυτό της διαδοχής κάθε τι παλιού από κάτι νέο, κάτι καινούργιο. Θα ήταν όμως κρίμα αγαπητέ αναγνώστη να περιορίσεις αυτή την φυσική αλήθεια σε μονοσήμαντους δρόμους, αποκόπτοντας την από αυτήν ακριβώς την οικουμενική της διάσταση. Θα ήταν πραγματική αδικία. Αυτή η αρχή της διαδοχής αποτελεί μια από τις βασικές και ακλόνητες αρχές – θα λέγαμε σωστότερα, νόμους – της ίδιας της φύσης. Διότι αλήθεια, που ακριβώς στη φύση υπάρχει αθανασία; Πουθενά! Ούτε υπήρξε, ούτε πρόκειται να υπάρξει ποτέ. Η έννοια του «άφθαρτου» είναι μια σαπουνόφουσκα που δεν έχει καμιά υπόσταση. Το κάθε τι ακολουθεί το δρόμο του ο οποίος κάποτε είναι απολύτως φυσιολογικό να τελειώσει. Ο θάνατος είναι τόσο φυσιολογικός όσο φυσιολογική είναι η γέννηση. Το ένα έχει ανάγκη από το άλλο για να υπάρξει. Μπορεί η ιδέα του θανάτου – οποιουδήποτε θανάτου, κοινωνικού, βιολογικού, ψυχολογικού – να φαντάζει κάτι το τόσο μακάβριο, ωστόσο πιθανόν να είναι η αφορμή για μια καινούργια γέννηση. Αλλά προκειμένου να φτάσουμε σε μια τέτοια συζήτηση, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως η αιωνιότητα δεν υπήρξε ποτέ και για κανέναν. Ακόμα και η «αθάνατη» αρχαία ελληνική τραγωδία που τόσο αρέσει στους βλάκες να περιφανεύονται πως κατάφερε κι επέζησε μέχρι τη σήμερον ημέρα, ας σημειώσουμε πως είχε θαφτεί για πάνω από χίλια χρόνια από την γέννηση της και ανασύρθηκε από την αφάνεια κάπου κατά την αναγέννηση. (βλ. Β. Ραφαηλίδη, «Στοιχειώδης αισθητική»). Μέσω της γέννησης, κάθε τι αρχίζει τον προορισμό του, και μέσω του θανάτου τον ολοκληρώνει – είτε μιλάμε για άνθρωπο, είτε για πνευματικό έργο, είτε για κάποιο φυσικό αντικείμενο, είτε για μια ολόκληρη κοινωνία, είτε για κάποιο κοινωνικό σύστημα, είτε για τα ίδια τα στοιχεία της φύσης! Βλέπεις λοιπόν αναγνώστη, πόσα πολλά πράγματα και ιδέες μπορεί να αγκαλιάσει ένα και μόνο ποιητικό έργο, όπως η σονάτα του σεληνόφωτος, βασιζόμενο σε μια και μόνο αρχή της ίδιας της φύσης , αποκτώντας άπειρες διαστάσεις  όπως  κοινωνική, υπαρξιακή, φιλοσοφική κ.ο.κ. 

Έτσι λοιπόν ο συγγραφέας, φορώντας κι αυτή τη φορά το ανάλογο προσωπείο που επιθυμεί – το συνήθιζε συχνά αυτό, να μεταμφιέζεται μέσω της ποίησης του και να φτιάχνει έργα γραμμένα σε α’ πρόσωπο, ένα είδος θεατρικού μονολόγου – μας αποκαλύπτει λοιπόν πόσο σκληρό, πόσο βασανιστικό είναι να φτάνει ένας άνθρωπος στο σημείο να ζει όχι αλλιώς παρά μόνο μέσα από τις αναμνήσεις του, μέσα από κρυφά και ανεκπλήρωτα όνειρα και απωθημένα. Ο έρωτας, αυτός που απασχόλησε επίσης στρατιές ποιητών, έρχεται να πάρει τη θέση που του αξίζει μέσα στο ποίημα. Όμως δεν πρόκειται για έναν έρωτα νεανικό, ανάμεσα σε δυο νέους φλογισμένους ανθρώπους. Πρόκειται για την κρυφή λαχτάρα κάποιου ανθρώπου που μεγαλώνει, κάποιου ανθρώπου που η πορεία του διαγράφεται με χοντροκομμένες γραμμές πάνω στο χρόνο, προς το νέο στοιχείο που είναι απέναντί του όλο ζωντάνια και νιότη που μόλις τώρα δα ανθίζει. Προσπαθεί με νύχια και με δόντια να αντισταθεί σ' αυτή τη φυσική ροή – εξέλιξη των πραμάτων, δίχως ωστόσο να το καταφέρνει. Απέναντι ακριβώς βρίσκεται εκείνο που κάποτε ήταν παρόν και τώρα πια είναι παρελθόν. Και ίσως αυτή η έντονη αντίθεση που αγγίζει τους τόνους του μαύρου και του άσπρου είναι που κάνει τη σκηνή ακόμα πιο σκληρή. Αν ωστόσο αγαπητέ αναγνώστη προσέξεις λιγάκι περισσότερο, θα δεις πάνω σ’ αυτούς τους σκληρούς τόνους μια ανεπαίσθητη γαλάζια απόχρωση. Είναι αυτή του φεγγαρόφωτου. Και ίσως αυτή η λεπτομέρεια να είναι που καθιστά το έργο αυτό πολύτιμο και πραγματικά θα άξιζε να μείνει αθάνατο, αν και το πρόβλημα δεν είναι να κερδίσει την αθανασία του σκονισμένου ραφιού της παλαιάς συλλογής της βιβλιοθήκης, αλλά την αθανασία στη μνήμη των ανθρώπων.  Αυτό όμως η ίδια η ιστορία μας αποδεικνύει πως είναι αδύνατο. 

Κακούλης Ιωάννης, 

Θεσσαλονίκη, 13. ΙΧ. 2018

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Νίκος Τσιφόρος. Εμείς και οι Φράγκοι.

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου).

Από την εποχή του σχολείου μάθαμε να γιορτάζουμε την Ίδρυση του “Έθνους” με βάση την απελευθέρωση του από τον Οθωμανικό Ζυγό. Λογικό για μια χώρα που τιμά την ιστορία της με δυο μέτρα και δύο σταθμά. Πριν την Τουρκοκρατία υπάρχει όμως μια πιο βρώμικη περίοδος με πιο βάρβαρους κατακτητές. Αυτοί ήρθανε από την “Πολιτισμένη” Ευρώπη. Φυσικά η ιστορία γράφεται από τους νικητές ή σ’ αυτήν την περίπτωση από τους αυλικούς τους. Η Φραγκοκρατία που ξεκινά το 1204 και τυπικά τελειώνει το 1453, είναι αυτή που σακάτεψε ότι είχε απομείνει από την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το γνωστό σ’ εμάς Βυζάντιο. Και λέω το ”ότι είχε απομείνει” γιατί η ίδια η άρχουσα τάξη φρόντισε να καταστρέψει τον λαό με τους υπερβολικούς της φόρους (όπως και σήμερα). Φυσικά ο λαός αδιάφορος και δειλός(καλή ώρα ) δεν αντέδρασε καθώς στο μεγάλο του ποσοστό είχε μετατραπεί σε έναν όχλο ζητιάνων (σήμερα τους λέμε δικαιούχους επιδομάτων). Εκεί έρχεται ο μάστορας της Ιστορίας ο μπάρμπα Νίκος να μας δώσει με την σατυρική του πένα αυτό που όλοι μέχρι σήμερα κάνουν πως δεν το βλέπουν. Την κυκλική ροή των ιστορικών γεγονότων.

Το Βιβλίο μας ξεκινά με την είσοδο των Λατίνων στην Κωνσταντινούπολη κατά την Δ’ Σταυροφορία. Τα πρώτα κεφάλαια αναφέρονται φυσικά στην παρακμή του Βυζαντίου και την αδυναμία των αυτοκρατόρων να διατηρήσουν την παλαιότερη κρατική δομή. Εξηγεί την φθορά που προκαλεί η εκάστοτε άρχουσα τάξη που στην προσπάθεια της να εξασφαλίσει ατομικό κέρδος διαλύει ακόμα και την έννοια του έθνους. Αν το αντιπαραβάλουμε με το σήμερα θα μπορούσαμε να πούμε πως αν ψάχνουμε για προδότες σε δύο σημεία μπορούμε να τους βρούμε. Στους επιχειρηματικούς συλλόγους και στις γραμματείες των υπουργείων. Το παράδοξο είναι ότι η κεντρική εξουσία όπως την περιγράφει ο συγγραφέας δείχνει περισσότερη συμπόνια προς τον λαό από τους τοπικούς άρχοντες. Αλλά αυτό ποτέ δεν είναι αρκετό ώστε να κρατήσει τον κοινωνικό ιστό. Ένα ακόμα δεδομένο που μας δίνεται είναι πως οι νέοι ηγεμόνες αρχίζουν να συμπεριφέρονται όπως οι προκάτοχοι τους. Όσοι μιλάνε για “επενδύσεις” με ξένα κεφάλαια (η νέα μορφή κατάκτησης) ας το έχουν στο μυαλό τους. Ο λαός κάποια στιγμή αντιδρά και σε κάποιες περιπτώσεις παίρνει την κατάσταση στα χέρια του. Όλα αυτά περιγράφονται με έναν εύθυμο τρόπο που δίνει την αίσθηση ότι ο καυγάς του καφενείου και οι ένδοξες μάχες δεν διαφέρουν τόσο όσο νομίζουμε. Η συρραφή βιογραφιών είναι μέσα στο κείμενο μια ηθικοπλαστική μελέτη που αξίζει την προσοχή μας.

Το “Εμείς και οι Φράγκοι” είναι ένα ευχάριστο ταξίδι την Λατινοκρατία. Μπορείτε να το διαβάσετε για να έχετε κάποιες ώρες γέλιου και διασκέδασης. Αν το προσεγγίσετε ιστορικά τότε θα είναι το σκαλοπάτι για να διεξάγετε μια έρευνα που πολλοί ιστορικοί δεν θα κατάφερναν να σας δώσουν. Όταν το διάβασα βρήκα πηγές που ουσιαστικά μου έδωσαν τον σημερινό τρόπο σκέψης μου. Ο Σκοπός του συγγραφέα είναι να κάνει την ιστορική επιστήμη βατή στον όχι και τόσο εκλεπτυσμένο αναγνώστη. Είναι το εφαλτήριο για μια ουσιαστική, ζωντανή παιδεία, που σε κανένα σχολείο δεν μπορείτε να βρείτε.

Το βιβλίο όπως κάθε βιβλίο του συγκεκριμένου συγγραφέα υπάρχει μόνο στις σοβαρές δανειστικές βιβλιοθήκες. Αν θέλετε να το αγοράσετε (αξίζει τα λεφτά του) μπορείτε να ξεκινήσετε μια έρευνα από εδώ

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Μαρούλα Κλιάφα. Οι πελαργοί θα ξανάρθουν

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου).

Ζώντας σε μια κατάσταση όπου οι συλλογικές αναμνήσεις άρχισαν να θολώνουν ακούω συχνά και κυρίως από ανθρώπους που ανήκουν στον πάτο (οικονομικά, κοινωνικά, πολιτισμικά) τη φράση “μια χούντα μας χρειάζεται”. Λογικό από αυτό το είδος που συνήθως η μόνη προσπάθεια που έκανε ήταν να βγάλει σε χαλεπούς καιρούς για την χώρα εύκολο χρήμα. Σαν παιδάκι έζησα τους εναπομείναντες δασκάλους εκείνης της εποχής με το ανελέητο ξύλο σε εξάχρονα και τις ψυχολογικές διαταραχές της χαμένης κουτάλας. Όταν δεν μπορούσα να καταλάβω την βαναυσότητα αυτών των ανθρώπων η αδερφή μου, μου χάρισε αυτό το βιβλίο. Αν και παιδικό διακινούνταν στα πλαίσια της πρώτης λογοκρισίας της μεταπολίτευσης.

Ο τόπος είναι μια Θεσσαλική πόλη την εποχή της Εφταετίας και ο ήρωας μας ένας μαθητής του δημοτικού που δεν μπορεί να κατανοήσει το παράλογο στην συμπεριφορά των ενηλίκων. Βλέπει τους φίλους του να χάνουν τους γονείς τους κατά παράδοξο τρόπο. Αν κρίνω από την σημερινή ελληνική επαρχία και τους ανθρώπους της μάλλον αυτό είναι κάτι που δεν άλλαξε. Το παιδί προσλαμβάνει την αγάπη, αλλά ταυτόχρονα νιώθει τον αποκλεισμό από τις συζητήσεις των μεγάλων. Αρχικά το λαμβάνει ως προσωπικό υποβιβασμό μέχρι να κατανοήσει ότι αυτό δεν είναι παρά καθαρός φόβος.

Το βιβλίο μας περιστρέφεται γύρω από ένα ημερολόγιο με ιστορίες που ωριμάζουν αργά και σταθερά στο χαρτί και το μυαλό του ήρωά μας. Αυτό που μου άφησε το βιβλίο όταν το διάβασα είναι ότι, για να μπορέσει ο άνθρωπος να ευτυχίσει πρέπει να γίνει στα πλαίσια μιας ελεύθερης κοινωνίας. Θα μου πείτε τώρα αν αυτή υπάρχει. Η απάντηση είναι όχι. Δυστυχώς Η Δικτατορία του μυαλού υπάρχει ακόμα και είναι κραταιά ακόμα περισσότερο στις μέρες μας. Η χούντα των στρατιωτικών έγινε απλά χούντα των διορισμένων. Παρόλα αυτά το όνειρο για ελευθερία και ευτυχία πάντα θα βρίσκεται μέσα σ’ αυτό που καμιά δικτατορία δεν μπορεί να τρυπώσει.

Αυτό που μ' εντυπωσίασε είναι ότι το βιβλίο υπάρχει ακόμα και με το ίδιο εξώφυλλο. Μπορείτε να ξεκινήσετε την αναζήτηση σας από εδώ.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Ζωρζ Σαρή. Το Ψέμα.

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου).

Πολλές φορές θ’ αναρωτηθείτε τι φταίει στην ζωή σας. Ζώντας αυτό που λέμε “Οικονομική Κρίση” οι περισσότεροι από εμάς νομίζουμε ότι αυτό είναι κάτι πρόσφατο, αγνοώντας ότι πολλοί από εμάς βρισκόνται εδώ και χρόνια σ’ αυτή έχοντας την ρετσινιά του “αποτυχημένου”. Η αλήθεια είναι ότι ο φόβος μας πηγάζει από την μεταβολή της κοινωνικής μας σταθεράς. Σ’ αυτή την νουβέλα η έφηβη της ιστορίας παθαίνει αυτό ακριβώς. Το κοριτσάκι μιας μικροαστικής οικογένειας από την Θεσσαλονίκη μετά από το διαζύγιο των γονιών της καταλήγει σε ένα υπόγειο της Αθήνας με μια μητέρα που δουλεύει νυχθημερόν για να εξασφαλίσει στην κόρη της την “αξιοπρεπή” διαβίωση. Μέσα στην φτώχεια τους της δίνει ακόμα και την δυνατότητα του ιδιωτικού σχολείου για να μην νιώσει η ηρωίδα μας τον “κοινωνικό τους” ξεπεσμό.

Εκεί αρχίζουν και τα προβλήματα. Μια φτωχιά κοπέλα βρίσκεται ανάμεσα σε πλουσιόπαιδα με χαρακτηριστικά τα οποία έχουν σχέση με το παρελθόν της όχι όμως με την δεινή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει. Για να προσαρμοστεί και να αναρριχηθεί στο περιβάλλον των νέων της συμμαθητών λέει ένα ψέμα. Αυτό και μόνο είναι αρκετό για να την βάλει σε μια διελκυστίνδα της παλιάς με την νέα της πραγματικότητα. Γνωρίζει και την άλλη της εκδοχή του εαυτού της που είναι μία φτωχή άσχημη συνομήλικη της που όμως δεν ντρέπεται για την κοινωνική της θέση. Έτσι το βιβλίο μας εξελίσσεται σε ένα σύνολο από δίκες με εισαγγελέα, δικαστή και κατηγορούμενη την ηρωίδα μας. Η Λύτρωση θα έρθει μόνο μαζί με την αλήθεια.

Το βιβλίο με βοήθησε σ’ ένα μόνο πράγμα. Να μην ντρέπομαι γι αυτό που είμαι. Αντί να φτιάχνεις μια ψευδή εικόνα για τον εαυτό σου αποδέξου αυτό που είσαι κι αν δεν σ’ αρέσει προσπάθησε να το αλλάξεις. Είναι πιο έντιμο και προκαλεί δέος στους γύρω σου η ειλικρίνεια σου. Τελικά ανακάλυψα την πηγή της δυστυχίας που δεν είναι τίποτα άλλο από τα ψέμματα χάριν εντυπωσιασμού που λέμε στους άλλους και κυρίως στον εαυτό μας.

Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε στις Εκδόσεις Πατάκη.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Ηλίας Πετρόπουλος. Το Εγχειρίδιο του καλού κλέφτη.

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου).

Η τέχνη του ευθυμογραφήματος έχει μια από τις καλύτερες ιδιότητες. Να ξορκίζει το κακό. Όταν αυτό είναι μέρος του συστήματος διακυβέρνησης, μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε την κατάθλιψη που το σύστημα μας προκαλεί στην προσπάθεια του για χειραγώγηση. Ο Ηλίας Πετρόπουλος είναι ένας αναρχικός συγγραφέας που μας παρουσιάζει με απόλυτη τάξη το δικονομικό μας σύστημα. Αν και η εποχή που περιγράφει στην Φανταστική χώρα που εξελίσσονται τα δρώμενά του έχει περάσει, ως προς το έγκλημα, μας αποδεικνύει ότι ο τρόπος αντιμετώπισής του είναι σταθερός από την αρχαιότητα. Το βιβλιαράκι γράφτηκε σε χαλεπούς καιρούς και αυτό συνέβαλε στο να δημιουργηθεί ένα έθνος με το όνομα Antigua. Δίνει και το χάρτη που άμα είστε έξυπνος θα καταλάβετε ότι στα μέρη αυτά έχετε “ταξιδέψει”.

Φυσικά το βιβλίο αν και μικρό πιάνει τα πάντα. Το έγκλημα και τους διαχωρισμούς του, την σύλληψη και τους “ευγενείς” τρόπους να αποσπασθεί η “ομολογία”, το δικονομικό σύστημα τα παραθυράκια και την πραγματική “δουλειά” των δικηγόρων και φυσικά το σύστημα σωφρονισμού και την άριστη ικανότητά του να επανεκπαιδεύσει εγκληματίες υψηλής ποιότητας που θα πέσουν με περισσότερο ζήλο στην δουλειά που η κοινωνία τους επιτάσσει. Η οπτική του αναγνώστη μπορεί να είναι πολύπλοκη. Αν το δει σαν ευθυμογράφημα θα περάσει καλά μια δυο μέρες ανάλογα με την αναγνωστική του ικανότητα. Αν το δει σαν αντικείμενο προβληματισμού τότε είναι η είσοδος για μια εκτεταμένη έρευνα στους νόμους που διέπουν ένα κράτος.

Εν κατακλείδι είναι ένα ευχάριστο κείμενο, με κρυφές γωνίες οδύνης που σας αποτρέπει από τα εγκλήματα κοινού ποινικού δικαίου και σας δίνει την δυνατότητα να “ζυγίσετε” το κλασικό “έλα μωρέ τι έγινε” της παραβατικής συμπεριφοράς των συμπατριωτών σας. Θα καταλάβετε ότι όλοι είμαστε πολύ κοντά στο έγκλημα τις περισσότερες φορές όχι από επιθυμία αλλά από αφέλεια ή απροσεξία.

Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε σε διάθεση στο Βιβλιοπωλείο Πολιτεία ή δωρεάν εδώ.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Νίκος Τσιφόρος "Τα Ρεμάλια Ήρωες".

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Στον σκεπτόμενο νου υπάρχουν πάντα απορίες. Ο καλύτερος τρόπος για να τις λύσεις είναι η έρευνα. Μόνο που κάποιες φορές τα δεδομένα έρχονται τυχαία. Το προσωπικό μου ερώτημα σχετικά με το “τι είναι τυχοδιώκτης;” ήρθε να το απαντήσει ένα ελαφρύ(ως προς την γλώσσα), χαρούμενο(με βάση την “απόσταση” από τα γεγονότα) ιστορικό βιβλίο. Ο Νίκος Τσιφόρος αντί να στρώσει τα οπίσθια του στην καρέκλα ενός καθηγητή πανεπιστημίου, έκανε αυτό που η κούφια διανόηση δεν τολμά ούτε στα πιο τρελά όνειρα της. Την παγκόσμια ιστορία προσιτή στον λαό. “Τα Ρεμάλια Ήρωες” είναι μέρος αυτής της συλλογής βιβλίων και πραγματεύεται την πιο γνωστή σειρά γεγονότων τυχοδιωκτισμού. Την κατάκτηση της Αμερικής από τους Ισπανούς και Πορτογάλους Κονκισταντόρες.

Μόνο που σε αντίθεση με τις “επίσημες” αναφορές οι “Ήρωες” δεν είναι ούτε Άγγελοι που μας ένωσαν με τον νέο κόσμο ούτε και Δαίμονες που διψούσαν για αίμα. Τους παρουσιάζει ακριβώς με την γνήσια μορφή τους. Χαμίνια των λιμανιών και λούμπεν στοιχεία που το μόνο που είχαν στο μυαλό τους ήταν ο εύκολος πλουτισμός (Όπως ακριβώς είναι ο τυχοδιώκτης σε κάθε εποχή). Οι πόλεμοι, οι διάλογοι και οι αναλύσεις του βιβλίου παραπέμπουν, σε καταστάσεις που θυμίζουν τον άνθρωπο της διπλανής μας πόρτας. Και μας δίνει να καταλάβουμε πως έχουμε τουλάχιστον ένα από αυτό το “Είδος” για φίλο ή συγγενή μας. Καταφέρνει να μας περάσει πότε από την κατάσταση του θύτη στην κατάσταση του θύματος και αντίστροφα, για να έχουμε την αίσθηση πότε του Λατίνου κατακτητή και πότε του Ιθαγενή που χάνει σταδιακά το έδαφος κάτω από τα πόδια του. Όταν φτάνει στις πολιτικές αναλύσεις (περασμένες από τον ψυχρό ορθολογισμό), δίνει μια γροθιά σε ισχύοντα πολιτικά συστήματα, με πολλές προφητικές αναφορές που σε σχέση με την ημερομηνία συγγραφής (δυστυχώς ή ευτυχώς) δικαιώθηκαν. Η λαϊκή ιστορική επιστήμη όταν δεν είναι εκχυδαϊσμένη είναι πάνω απ’ όλα επιστήμη.

Το βιβλίο είναι αρκετά “ελαφρύ” ως προς την ανάγνωση (χρησιμοποιεί την γλώσσα των καφενείων του ‘60) και πολύ σαφές χωρίς να κουράζει με εκτεταμένες αναφορές. Το διάβασα μέσα σε μια μέρα καθώς ο Μπάρμπα Νίκος απορροφά τον αναγνώστη με τον έξυπνο και καυστικό του λόγο.

Βρίσκεται σε όλες τις σοβαρές δανειστικές βιβλιοθήκες (Και είναι και ένα ακριβές κριτήριο για το πόσο “σοβαρή” είναι η βιβλιοθήκη) και πωλείται σε διάφορους εκδοτικούς οίκους όπως.

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

ΝΙΚΟΛΑΪ ΓΚΟΓΚΟΛ "Η ΜΥΤΗ"

(Της Τσιακάλου Μαρίας)

Είναι Μάρτης στην Πετρούπολη. Πρωταγωνίστρια του έργου μια μύτη, η οποία χάνεται ξαφνικά από το πρόσωπο του ήρωα Κοβαλιόφ. Ο ιδιοκτήτης της την αναζητά παντού. Τα βάζει με τον κουρέα του, Ιβάν Γιακόβλεβιτς, πηγαίνει στην αστυνομία και σε εφημερίδα για να βάλει αγγελία. Εκείνη όμως έχει άλλα σχέδια. Τη μια εμφανίζεται στο αχνιστό ψωμί του κομμωτή του, Ιβάν Γιακόβλεβιτς. Την άλλη “ντύνεται” με ρούχα και παριστάνει τον πολιτικό σύμβουλο μπροστά στα μάτια του ίδιου του παρέδρου Κοβαλιόφ. Άλλοτε πάλι αναστατώνει την πόλη βάζοντας τους πολίτες της να σκαρφίζονται ιστορίες και θρύλους γύρω από την εξαφάνισή της. Κι όλα αυτά χωρίς αντίκρυσμα. Κρύβεται και καγχάζει τους πάντες και τα πάντα, ώσπου ένα πρωινό επιστρέφει στη θέση της, στο πρόσωπο απ’ όπου είχε δραπετεύσει. Έτσι απλά, γιατί το αποφάσισε εκείνη. Στο τέλος αναρωτιέται κι ο ίδιος ο συγγραφέας πώς του ήρθε να γράψει μια τόσο παράξενη ιστορία μιας και δεν συμβαίνουν τέτοια πράγματα στην καθημερινότητα των ανθρώπων.

Ιστορία -σ΄ ένα βιβλίο μικρότερο των εκατό σελίδων- ευχάριστη, διασκεδαστική, με έντονη τη μυθοπλασία. Καλεί τα μέλη της κοινωνίας, όπου διαδραματίζεται, να συμμετάσχουν σ’ ένα ξέφρενο πανηγύρι ρεαλισμού και φανταστικών απεικονίσεων της πραγματικότητας σαν να επρόκειτο για κατιτίς το συμβατό με τη λογική. Τα πρόσωπα του έργου παίρνουν τόσο σοβαρά το ρόλο τους, ώστε όλο αυτό το παιχνίδι εξαφάνισης, αναζήτησης κι επανεμφάνισης της μύτης να φαντάζει απόλυτα φυσιολογικό. Κι όμως μπορεί και να είναι κι έτσι, ειδικά σε περιπτώσεις που ένας συγγραφέας θέλει να εσωκλείσει σατιρικά στοιχεία στο κείμενό του.

Τι λέτε, θα διαθέτατε ένα απόγευμά σας γι’ αυτό το βιβλίο, αν επιλέγατε να διασκεδάσετε κάπως διαφορετικά από τις άλλες μέρες σας;

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Μ. ΚΑΡΑΓΑΤΣΗΣ. "Ο ΚΟΤΖΑΜΠΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΠΥΡΓΟΥ"

(Του Κακούλη Ιωάννη)

Και σε αυτό το έργο του, όπως και σε όλα τ’ άλλα – γνωστά ή άγνωστα έργα του – ο Μ. Καραγάτσης μας δείχνει τη ώριμη μαστοριά και τις ακονισμένες δεξιότητες του πάνω στο λογοτεχνικό κείμενο. Είναι πραγματικά να απολαμβάνει κανείς και να χαίρεται τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η πλοκή της ιστορίας μέσα από ποικίλες τεχνοτροπίες, μέσα από όμορφες εικόνες γεμάτες παρατηρητικότητα, φυσικές εικόνες, πραγματικές καθώς και φυσικούς διαλόγους. Πόσο πολύτιμο στοιχείο άραγε αυτό της «φυσικότητας» των χαρακτήρων, μιας και τότε όπως και σήμερα οι περισσότεροι λογοτέχνες (και όχι μόνο) παραποιούν την φυσικότητα των ανθρώπινων συμπεριφορών, παρουσιάζοντας τες στο έργο τους με ύφος πομπώδες, όλο θεατρινισμό, που σε τελική ανάλυση καμία σχέση δεν έχει με την πραγματικότητα! Ας μη θίξουμε όμως παραπάνω αυτό το ζήτημα μιας και σηκώνει πολύ παραπάνω συζήτηση απ’ ότι βαστάει αυτή η σύντομη βιβλιοπαρουσίαση, και ας γυρίσουμε στο θέμα μας.

Τι πραγματεύεται λοιπόν το έργο; Την ιστορία ενός ανθρώπου, του λεγόμενου–όπως φανερώνει και ο τίτλος–Κοτζάμπαση του Καστρόπυργου, η οποία διαδραματίζεται την περίοδο της ελληνικής επανάστασης του 1821, και φυσικά έχει άμεση σχέση με αυτήν. Ο καθένας μας βέβαια καταλαβαίνει πως το γεγονός και μόνο ότι ο Καραγάτσης εισάγει στο έργο του ένα περιβάλλον καθαρά ιστορικό, με πραγματικά γεγονότα και πραγματικά πρόσωπα, δίνει στο έργο μια άλλη βαρύτητα. Πέραν της λογοτεχνικής πλευράς, αναπτύσσεται και μια κριτική ματιά της ιστορίας μέσα από τα μάτια του ίδιου του συγγραφέα. Έτσι ολόκληρο το έργο απαιτεί μια ιδιαίτερη προσοχή, και κατά πάσα πιθανότητα και μια ανάλογη έρευνα. 

Προσωπικά, διαβάζοντας μία–μία τις σελίδες του μυθιστορήματος, είδα να καταρρίπτεται κομμάτι–κομμάτι όλο το χάρτινο σκηνικό που με τα χρόνια κατάφεραν δάσκαλοι και δάσκαλοι να στήσουν μες το μυαλό μου, όσον αφορά την επανάσταση του 1821, μιλώντας για ένα γενικό και αόριστο εθνικό συμφέρον υπερασπιζόμενο από ένα ακόμα πιο γενικό και αόριστο ελληνικό λαό. Κανένας ποτέ τους δεν έκανε λόγο για την αναμφισβήτητη ύπαρξη αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων ανάμεσα τις διάφορες μερίδες του ελληνικού λαού. Είναι άραγε ψέμα, πως η επανάσταση υποστηρίχτηκε κατά βάση από τους τότε Έλληνες προεστούς, όχι για άλλον λόγο, παρά για την απελευθέρωση του Έλληνα χωρικού από τον Τούρκικο ζυγό και την υποδούλωσή του από τον Ελληνικό ζυγό έπειτα, με την βούλα του νόμου; Ποτέ μου δε φαντάστηκα πόσες διαπλοκές μπορεί να υπήρξαν την περίοδο της τότε επανάστασης που μες τόσο δέος και ενθουσιασμό μου μιλούσανε οι δάσκαλοι και τόσο ρομαντικά μου περιγράφανε. 

Αυτό είναι λοιπόν–σε πολύ γενικές γραμμές–το σκηνικό μέσα στο οποίο ο Καραγάτσης μας περιγράφει την προσωπική ιστορία του ήρωά. Και αλήθεια, σε πόσο σκοτεινά και απόκρυφα μονοπάτια της ψυχής των χαρακτήρων του τολμά ο συγγραφέας να εισχωρήσει και να διασχίσει, γεμάτος παρατηρητικότητα, με απώτερο σκοπό να μας τα παρουσιάσει μέσα απ’ τις σελίδες του έργου του! Οι εσωτερικοί μονόλογοι, οι κρυφές σκέψεις του ήρωα, οι διαρκείς συγκρούσεις της ψυχής (της συνείδησης δηλαδή) και του σώματος, οι ηθικοί ενδιασμοί και πως η αίσθηση και ο φόβος του θανάτου οδηγούν σε επιλογές καθοριστικές για ολόκληρη τη ζωή ενός ανθρώπου, βρίσκουν σαφή διατύπωση μέσα σ’ αυτό το βιβλίο. Όμως εδώ σταματάει η δικιά μου δουλειά, αυτή της παρουσίασης, μιας και πολλά είπα, και το λόγο έχει ο συγγραφέας και μόνο. Ας τον ακούσουμε λοιπόν τι έχει να μας πει…

Κακούλης Ιωάννης, 16. VIII. 18

ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Νικολό Μακιαβέλι "Ο Ηγεμόνας"

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Όταν έφτασα στο γιατί οι άνθρωποι δεν πράττουν ό,τι λένε και πως οι κυβερνώντες φτύνουν κατάμουτρα τους ψηφοφόρους στάθηκα τυχερός. Μπροστά μου βρέθηκε ένα “καταραμένο” βιβλίο. Έτσι τουλάχιστον το έλεγαν οι θεολόγοι που είχα στο σχολείο (με τους φιλόλογους να κρατάνε τα δεύτερα φωνητικά). Ο Ηγεμόνας δεν είναι απλά ένα βιβλίο. Είναι μια επιστολή - διαθήκη που λειτουργεί ως εγχειρίδιο για όποιον έχει την δυνατότητα διαχείρισης της μάζας. Είναι σκληρό αυτό που λέω, αλλά όποιος θέλει να του χαϊδέψουν τ’ αυτιά υπάρχει η Αγία γραφή. Αν πάλι νομίζετε πως είστε κάτι ξεχωριστό μην μπαίνετε στον κόπο να ανοίξετε αυτό το βιβλίο. Ο Νικολό Μακιαβέλι είναι ο θεωρητικός πατέρας του σύγχρονου πολιτικού μας συστήματος που ξεκινά την ζωή του δειλά στην Αναγέννηση. Αν νομίζετε ότι αυτά που ζείτε στην χώρα μας δεν έχουν ρίζες τόσο βαθιές που να σας καταδυναστεύουν για γενιές, τότε πάλι μπορείτε να καθίσετε στην νιρβάνα του καναπέ σας και να δείτε κάτι στην οθόνη για να περάσετε την ώρα σας.

Ο Ηγεμόνας δεν είναι κανένα μεγάλο βιβλίο. Όπως είπα δεν είναι παρά μια επιστολή του γράφοντα στον Λορέντζο των Μεδίκων. Παραθέτει ιστορικά στοιχεία της εποχής που έχουν μια οσμή κοροϊδίας και απάτης, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ικανότητα πολιτικής και κοινωνικής αντίληψης του συγγραφέα. Μέσα από την ανάγνωση του κειμένου ο αναγνώστης, εάν έχει την στοιχειώδη νοημοσύνη, καταλήγει στο συμπέρασμα, ότι όλες οι λαϊκές αντιδράσεις και όλες οι πολιτικές φιέστες επαναλαμβάνονται περιοδικά, σύμφωνα με μία τακτική που πηγάζει από τις αμφότερες αδυναμίες τόσο του αρχηγού όσο και των υποτελών του. Φυσικά ο Μακιαβέλι δεν σπούδασε πολιτικές επιστήμες. Τα πορίσματά του παράγονται από την προσωπική του εμπειρία και την ιστορική του γνώση. Το παράδοξο είναι, πώς με τόσα λίγα στοιχεία φτάνει σε τόσο ακριβή συμπεράσματα. Όταν διάβασα το βιβλίο νόμιζα ότι έκανα μια σύντομη αναδρομή στην πολιτική ιστορία των τελευταίων χρόνων στην χώρα μου, με γεγονότα που είχα ζήσει κατ επανάληψη.

Έχοντας αναφέρει ότι τα συμπεράσματα σ’ αυτά που γράφω είναι καθαρά η δική μου οπτική, ανακάλυψα σ’ αυτό το μικρό βιβλίο δύο χρήσεις. Αν είστε ένας άνθρωπος που θέλει να ηγείται και να χειραγωγεί τότε είναι χρήσιμο μιας και εξηγεί το πως θα χτίσετε (την μεγάλη ή μικρή) αυτοκρατορία σας. Αν πάλι θεωρείτε ότι η ελευθερία της σκέψης και η αυτάρκεια σε συνδυασμό με την αυτοεκτίμηση είναι το υπέρτατο αγαθό θα σας διδάξει πως να μην άγεστε από τους εκάστοτε λαοπλάνους. Η σκεπτικό του ανήκει στην λεγόμενη “φιλοσοφία της σήμανσης” και κατά συνέπεια δεν υποδεικνύει κάποια στάση ζωής. Είναι πολύ μικρό γι αυτόν τον σκοπό. Διαβάζεται ευχάριστα και καταλαβαίνω απόλυτα τους επικριτές του. Ανοίγει τα μάτια όποιου δεν θέλει να είναι τυφλός. Κι αυτό δεν είναι καλό στους αναγνώστες που θα το χρησιμοποιήσουν για τον πρώτη χρήση.

Το βιβλίο διατίθεται για αγορά από το Πολιτεία ή δωρεάν Εδώ 

Καλή ανάγνωση.

Θεσσαλονίκη 22 Ιουλίου 2018

Εκδοτική Ομάδα ΤΕΤΡΑΔΙΟ

Πωλ Λαφάργκ. "Το Δικαίωμα στην Τεμπελιά".

(Του Δημήτρη Αμπατζόγλου)

Οι κακές συνήθειες διδάσκονται στην τρυφερή εφηβική μας ηλικία.Όταν ξαφνικά η “υποστήριξη”που μας παρέχει το οικογενειακό περιβάλλον δεν είναι δεδομένη. Φυσικά μας το “σερβίρουν” με όμορφες προτάσεις όπως “οικονομική ανεξαρτησία”. Έτσι το πρώτο μας μέλημα πριν ακόμα τελειώσουμε την βασική μας εκπαίδευση είναι το βάρβαρο άθλημα της “Εύρεσης Εργασίας”.Άμα δούμε παιδάκια στον τρίτο κόσμο να βασανίζονται από απάνθρωπες πραγματικά συνθήκες σε χώρους εργασιακής σκλαβιάς μας σηκώνεται η τρίχα. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το κάνουμε και στις δικές μας “ανεπτυγμένες” κοινωνίες. Δεν μπαίνω στην παγίδα της σύγκρισης καθώς αυτό θα ήταν άτοπο και ανήθικο από μέρους μου. Όσοι βιαστείτε να κατακρίνετε αξίζει να σας πω όμως ότι οι άθλιες εργασιακές σχέσεις δεν είναι θέμα ηλικίας αλλά κοινωνικής τάξης.

Κι εδώ ερχόμαστε στον μεγάλο Πωλ Λαφάργκ. Σαν άνθρωπος της αστικής τάξης βλέπει τον “Τρίτο Κόσμο” στην χώρα που ζει και δημιουργεί. Την βιομηχανική Γερμανία του 19ου αιώνα. Όταν διάβασα το βιβλίο του στην “Ευρωπαϊκή” Ελλάδα είχε μια δεκαετία που ξεκίνησε η λεγόμενη “Εργατική υποχώρηση”. Το οχτάωρο, ένα δικαίωμα κεκτημένο στην μεταπολεμική δυτική Ευρώπη άρχισε να χάνει έδαφος ξεκινώντας από τους χώρους του τριτογενούς τομέα και προχωρώντας στην βιοτεχνική και βιομηχανική παραγωγή. Έτσι αντί να δεχτώ την μοίρα που μου επιφύλασσε η θέση που είχα στον οικονομικό χάρτη άρχισα να ψάχνω το τι φταίει και γυρνούσα στο σπίτι μου για να κοιμηθώ μισοπεθαμένος. Φυσικά όταν έκανα παράπονα στο στενό οικογενειακό μου περιβάλλον φρόντιζαν να αισθάνομαι “αχάριστος”. Αυτός είναι και ο λόγος που ξεκίνησα την βιβλιοκριτική με τον συγκεκριμένο συγγραφέα. Πήρε την θέση του εκλιπόντος πατέρα μου και με επιστημονικό τρόπο έδωσε απάντηση στις απορίες μου. Ο εικοσιτετράωρος χρόνος κατά τον ερευνητή χωρίζεται σε τρεις περιόδους. Εργασία, ύπνος και το βασικότερο Αυτοβελτίωση. Όταν δεν υπάρχει επάρκεια χρόνου σ' ένα από αυτά η δυστυχία στον άνθρωπο είναι εξασφαλισμένη. Κι σ' αυτό το σημείο κρύβονται πολλά.

Κάθε φορά που ο μισθός μου αυξάνονταν εις βάρος του ελεύθερου μου χρόνου εξαφανιζόταν αστραπιαία από τα ψυχολογικά κενά, από την κοινωνική μου απομόνωση και από την αδυναμία της προσωπικής μου συνδιαλλαγής. Φυσικά σαν “ζώο” στην βάση της τροφικής αλυσίδας αυτό δεν ήταν εύκολο. Το γνωστό “Δούλευε, Σκάσε, Κατανάλωνε” που σε κάποιον με ώρες περισυλλογής είναι εύκολα κατανοητό στην δική μου θέση ήθελε αυτό που λέμε “Ανεργία”. Σ' ένα από αυτά τα “διαλείμματα” διάβασα το βιβλίο. Έτσι είδα τον εαυτό μου μέσα στις στατιστικές της αθλιότητας που περιγράφει. Η κοινωνία μας τότε ζούσε την “Ανάπτυξη” κι έτσι όταν τελείωσα την ανάγνωση ένιωσα τρομερά μόνος. Τώρα φυσικά με την νέα Μπίζνα σου συστήματος που λέγεται “οικονομική κρίση” (Ο Λαφάργκ εξηγεί ότι συμβαίνει κάθε φορά που τα λεφτά των χρηματοκιβωτίων πιάνουν ταβάνι) έχω πολλούς που διαμαρτύρονται για ό,τι συμβαίνει. Αντί λοιπόν να τρώτε τον χρόνο σας σε θεωρίες συνωμοσίας, σε προφητείες και κλάψα στο βαθμό του παραληρήματος, έχω να σας προτείνω αυτό το βιβλιαράκι. Είναι μικρό, ευχάριστό και αν έχετε την στοιχειώδη νοημοσύνη, ο οδηγός σας για όλα τα προβλήματα που θα συναντήσετε όσο ζείτε με τις επιταγές του οικονομικού συστήματος που λέγεται καπιταλισμός.

Το βιβλίο διατίθεται για αγορά από το Μεταίχμιο  ή δωρεάν Εδώ

Καλή ανάγνωση.

Θεσσαλονίκη 22 Ιουλίου 2018

Εκδοτική Ομάδα ΤΕΤΡΑΔΙΟ